To jeden z najczęstszych i na ogół – pierwszych objawów przeziębienia. Choć niełatwy do przeoczenia, łatwy jest jednak do zlekceważenia. Nieprzyjemne drapanie i pieczenie, problemy z przełykaniem zaczynają się znienacka – najczęściej wtedy, gdy nie mamy czasu na chorowanie! Szkoda, bo w tym przypadku liczy się nie tylko szybka interwencja, ale też lekkie zwolnienie obrotów. Gdy tego nie zrobimy, przeziębienie się rozwinie, a rekonwalescencja potrwa dłużej.

Gdy organizm jest lekko osłabiony (np. z powodu chłodnej aury, ubogiej diety, stresu, braku wypoczynku) i zetknie się z wirusem, ten atakuje na ogół błyskawicznie. Jednym z pierwszych objawów jest właśnie drapanie i łaskotanie w gardle. Czujemy, że jest ono opuchnięte, nadwrażliwe, przełykanie śliny staje się bardzo nieprzyjemne. Gardło jest też  wyraźnie zaczerwienione (możemy to z łatwością obejrzeć w lusterku).

To jest właśnie ten moment, kiedy powinniśmy zareagować – sięgnąć po tabletkę łagodzącą ból i działającą antyseptycznie (środki tego typu są dostępne bez recepty), użyć specjalnego sprayu, przepłukać gardło ziołami albo wodą z solą. Jeśli mamy taką możliwość, spróbujmy położyć się do łóżka – nawet na jeden dzień. Działając cały czas na wysokich obrotach i lekceważąc infekcję dajemy jej bowiem większe pole do rozwoju. Już po paru godzinach od pierwszego zadrapania w gardle zaczniemy mocniej odczuwać chłód, ogólne rozbicie, pojawi się katar, dreszcze, gorączka. Jeśli do osłabionego wirusową infekcją organizmu dostaną się bakterie, leczenie będzie długie i może nawet skończyć się antybiotykiem.

Ból gardła nie zawsze musi być spowodowany infekcją – czasem przyczyną jest np. przebywanie w zadymionych pomieszczeniach, kontakt z bardzo zanieczyszczonym (zwłaszcza pełnym pyłu) lub bardzo suchym powietrzem. Zawsze w takich przypadkach warto zastosować działania przynoszące ulgę i zadbać o to, żeby zminimalizować kontakt z wywołującymi dolegliwości czynnikami. U dzieci ból gardła może także towarzyszyć odrze, ospie wietrznej czy np. szkarlatynie. To też jeden z objawów mononukleozy. Dlatego w przypadku najmłodszych ból gardła lepiej skonsultować z pediatrą jak najszybciej.

Pierwsza pomoc

Najlepszym sposobem zwalczenia bólu i niedopuszczenia do dalszego rozwijania się infekcji jest szybkie działanie. Podrażnione gardło warto przepłukać ziołowym naparem (dobrze sprawdzi się szałwia, rumianek, kora dębu, gotowe mieszanki typu septosan). Możemy także użyć ciepłej wody z dodatkiem wody utlenionej, soli lub sody. Płukanie odkazi zainfekowane miejsce i złagodzi ból. Obolałe gardło warto płukać często – np. trzy, cztery razy dziennie.

W aptekach dostępne są też specjalne spraye do gardła o działaniu antyseptycznym. Aplikuje się je w wygodny sposób – chmurka środka trafia od razu do gardła, zwalczając rozwijające się tam drobnoustroje i przynosząc ulgę. Preparaty działają także przeciwbólowo.

Bardzo popularnym sposobem na ból gardła jest ssanie specjalnych pastylek – na rynku jest ich ogromna ilość i są dostępne bez recepty. Gdy ból mocno dokucza, sięgnijmy po takie, które oprócz wyciągów ziołowych zawierają także substancję o działaniu antyseptycznym, np. benzydaminę.

Dobrym pomysłem jest także wykorzystanie propolisu – kitu pszczelego, który jest skutecznym zabójcą drobnoustrojów. W aptekach kupimy zarówno spraye, jak i tabletki z dodatkiem tego naturalnego antyseptyku. Miłośnicy natury mogą też użyć naturalnego propolisu i ssać lub żuć jego grudki. Nie zdenerwujmy się tylko, jeśli przebarwi zęby na żółto – nie jest to na szczęście trwałe przebarwienie.

Warto sięgnąć także po miód. Możemy popijać ciepłą herbatkę z miodem i cytryną, mleko z miodem lub trzy razy dziennie powoli ssać łyżeczkę miodu, przetrzymując go przez chwilę w gardle (oczywiście ostrożnie, żeby się nie zachłysnąć).

I oczywiście ostatnia, choć bardzo ważna rzecz – odpoczynek. Jeśli mamy możliwość, wyleżmy tę pierwszą infekcję – wtedy nasz system odpornościowy poradzi sobie sam z jej zwalczeniem! Pamiętajmy też o nawilżeniu powietrza w pokoju – dobrze sprawdzi się np. kominek aromatyczny, do którego możemy dodać parę kropel olejków eterycznych o działaniu antyseptycznym – sosnowego, jodłowego, z drzewa herbacianego, lawendy lub mięty.

Co z tym bólem?

Jeśli ból gardła nie przechodzi, pojawia się chrypka, nasilają się problemy z mówieniem i przełykaniem, występuje gorączka, chory ma wrażenie, że po ściance gardła spływa przez cały czas nieprzyjemna wydzielina, czas na wizytę u lekarza. Może to być bowiem objaw zapalenia gardła lub anginy.

Zapalenie gardła może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne – lekarz jest w stanie dość szybko zdiagnozować przyczynę przy pomocy specjalnego testu. Może mieć ostry, gwałtowny przebieg – towarzyszą mu silne bóle głowy, czasem także brzucha, mdłości, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych. Chory często traci głos, a przełykanie staje się bardzo bolesne.

Angina wywoływana jest przez bakterie paciorkowce. Rozwija się na ogół błyskawicznie, towarzyszy jej bardzo wysoka gorączka, dreszcze, osłabienie, szum w uszach, lekarz zauważy też powiększone migdałki. Gardło jest przekrwione i obłożone białym nalotem o nieprzyjemnym zapachu. W przypadku anginy niezbędna jest kuracja antybiotykowa.

Jeśli ból gardła nie ustępuje, to warto udać się do lekarza nawet w przypadku, gdy nie towarzyszą mu inne objawy. Przedłużający się ból może być sygnałem innych chorób, nawet o podłożu nowotworowym.

Zanim zaboli gardło…

Jak wzmacniać system odpornościowy? Jesienią i zimą to bardzo ważne. Jeśli chcesz uniknąć przeziębienia i nie masz ochoty poczuć nawet najsłabszego drapania w gardle, pamiętaj o paru ważnych sprawach:

  • Myj ręce! To najlepsza profilaktyka infekcji. Jeśli nie zawsze masz taką możliwość, noś ze sobą żel przeciwbakteryjny i używaj go zawsze, zanim sięgniesz po coś do zjedzenia. Nie dotykaj ust, nosa ani oczu brudnymi rękami.
  • Ubieraj się odpowiednio do pogody. W chłodne dni osłaniaj gardło szalikiem i noś czapkę. Pamiętaj o solidnych, ciepłych butach.
  • Jedz warzywa i owoce bogate w witaminę C, pij ciepłe napary owocowe. Możesz sięgnąć profilaktycznie po suplementy witaminowe oraz tran.
  • Szanuj swoje gardło. Staraj się nie rozmawiać za wiele na powietrzu w mroźne dni, zwłaszcza podczas wiatru. Odstaw papierosy, zrezygnuj z nadmiaru alkoholu. Nawilżaj powietrze w pomieszczeniach, często wietrz dom. Nie narażaj gardła na kontakt ze zbyt gorącymi czy zbyt ostrymi potrawami. Nie krzycz głośno i nie śpiewaj „na całe gardło”.
  • Unikaj kontaktu z osobami zainfekowanymi, kaszlącymi i kichającymi. Jeśli musisz przebywać z nimi, myj ręce po każdym kontakcie z przedmiotami, których dotykały.

 

Agnieszka Mączyńska-Dilis