Przeterminowane leki? Tylko do apteki!

W każdym domu znajduje się mniej lub bardziej zaopatrzona apteczka. Część środków leczniczych kupujemy na własną rękę, bez recepty, są to najczęściej preparaty witaminowe, leki przeciwbólowe, antyalergiczne, rozmaite maści i krople. Niektóre leki nabywamy wyłącznie po przepisaniu ich przez lekarza, dotyczy to przede wszystkim wszelkich antybiotyków oraz wielu specyfików stosowanych w leczeniu konkretnych chorób. Mając dobrze zaopatrzoną apteczkę, czujemy się przygotowani na różne nieprzewidziane sytuacje, ma to jednak także pewne wady…

 Bardzo często zdarza się, że po skończeniu kuracji zostaje nam w opakowaniu jeszcze kilka pigułek. Najczęściej leżą one w naszej apteczce, dopóki nie stracą terminu ważności. Koniecznie musimy bowiem pamiętać, że każdy lek ma swój termin ważności. Jest on bardzo ważny, należy go ściśle przestrzegać i pod żadnym pozorem nie wolno nam sięgać po przeterminowany specyfik. Oznacza to, że co pewien czas koniecznie musimy przejrzeć całą naszą domową apteczkę i usunąć z niej leki przeterminowane oraz te, których okres ważności jest już bardzo krótki – no chyba, że mamy pewność, iż zdążymy je zużyć.

Po pierwsze – nie truj!

Jeśli po przejrzeniu apteczki pozostaje nam stosik nie nadających się do użytku leków, pojawia się pytanie, co dalej. Najprościej, rzecz jasna, wyrzucić je do domowych śmieci – jednak absolutnie nie wolno nam tego zrobić. Dlaczego? Bo w ten sposób zatruwamy środowisko. Spróbujmy sobie wyobrazić, co dzieje się dalej z lekarstwami wyrzuconymi do śmieci. Trafiają na wysypisko, gdzie mają do nich dostęp zwierzęta. Wyrzucone beztrosko przez nas lekarstwo może stać się śmiertelną trucizną dla zwierzęcia, które je połknie. A przecież nie chcemy doprowadzać do śmierci zwierzaka w męczarniach.

Ponadto, wiele związków chemicznych zawartych w lekach jest bardzo trwałych, mogą one przedostawać się do wody i gleby, powodując ich skażenie.

Nie wolno także wyrzucać leków do toalety – oczyszczalnie ścieków nie są przystosowane do usuwania toksycznych substancji pochodzących z medykamentów. Po takim beztroskim wyrzuceniu, substancje aktywne zawarte w lekach przedostają się do wody, a ich powszechna obecność sprawia, że bakterie i wirusy uodparniają się na nie.

Apteka czeka

Na pytanie, co zrobić z przeterminowanymi lekarstwami, jest tylko jedna prawidłowa odpowiedź – musimy oddać je do apteki. W wielu aptekach znajdują się specjalne pojemniki, do których należy wrzucać takie lekarstwa. Są one odpowiednio oznaczone i tak skonstruowane, by osoby niepowołane nie mogły dostać się do znajdujących się w nich specyfików. Do pojemników możemy wrzucać ampułki, tabletki, drażetki w opakowaniach lub luzem, proszki, maści, syropy, krople oraz inne roztwory w szczelnych pojemnikach.

Nie wrzucamy natomiast do tych pojemników aerozoli ani termometrów rtęciowych. Termometry rtęciowe powinny być zbierane do osobnego, przeznaczonego wyłącznie do tego celu pojemnika.

Analogicznie przygotowywane są do utylizacji partie wadliwych leków, które są wycofywane z aptek lub bezpośrednio od producentów, a także partie substancji medycznych, które uległy przeterminowaniu w aptecznych magazynach. Utylizacją przeterminowanych substancji medycznych zajmują się specjalistyczne firmy. Przewożą one zgromadzone i oddane przez apteki leki do magazynów odpadów niebezpiecznych. Z tych magazynów lekarstwa trafiają do specjalnych zakładów. Utylizacja odpadów farmaceutycznych polega na unieszkodliwieniu znajdujących się w nich substancji toksycznych. Ma to miejsce podczas spalania odpadów w temperaturze 1100°C. Podczas spalania panują ściśle określone warunki dostępu tlenu. Również czas działania wysokiej temperatury, a także sposób schładzania i oczyszczania spalin jest tak opracowany, by substancje szkodliwe uległy rozpadowi lub zostały wychwycone. Jest to jedyny sposób utylizacji niezdatnych do użycia produktów farmaceutycznych, który zapobiega dostawaniu się do środowiska szkodliwych i trujących substancji. Każdego roku procesowi utylizacji jest poddawanych kilka ton przeterminowanych i nie nadających się do użycia substancji medycznych. To ogromna ilość niebezpiecznych i trujących związków, których przedostanie się do środowiska mogłoby mieć katastrofalne skutki.

Przeglądaj, oddawaj, pamiętaj

Aptek, w których znajdują się pojemniki przeznaczone do zbiórki przeterminowanych leków, jest coraz więcej – choć oczywiście nie znajdziemy ich w każdej. Na pewno jednak nie będziemy mieć problemu z ich znalezieniem. Jeśli w naszej aptece nie ma takiego pojemnika, poprośmy o ich postawienie. Umieszczenie takiego pojemnika w aptece nie obciąża jej żadnymi kosztami. Koszty utylizacji zebranych w aptece środków farmaceutycznych ponosi gmina. Warto pamiętać, że nie są to duże koszty – transport i utylizacja jednego kilograma takich odpadów to wydatek rzędu kilku złotych. Jeśli zresztą weźmiemy pod uwagę ogromną szkodliwość przeterminowanych leków i ryzyko zatrucia środowiska, jakie niesie ze sobą ich wyrzucanie do zwykłych śmieci, to w tej sytuacji koszt ich utylizacji nie ma większego znaczenia. Jedynie od dobrej woli władz danej gminy zależy liczba aptek, w których zostaną umieszczone odpowiednie pojemniki – apelujmy zatem do nich, aby ułatwili mieszkańcom dbanie o środowisko!

Nam, przeciętnym użytkownikom wyrobów farmaceutycznych pozostaje tylko jedno – pamiętać o okresowym przeglądaniu zawartości domowej apteczki i oddawaniu przeterminowanych specyfików do apteki. Osoby skrajnie leniwe nie muszą nawet specjalnie w tym celu wybierać się do apteki, wystarczy pamiętać, by, jeśli zajdzie konieczność wizyty w aptece, to zabrać ze sobą te „stare” lekarstwa i zostawić je w pojemniku. I jeszcze jedna, wydawałoby się, oczywista rzecz. Medykamenty przeznaczone do oddania najlepiej spakować w jedną torebkę, wyraźnie zaznaczyć, że to są te przeznaczone do wyrzucenia w aptece i przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci (a także domowych, ciekawskich zwierzątek). Pamiętajmy także, że to właśnie my jesteśmy odpowiedzialni za to, w jakim środowisku przyjdzie żyć naszym dzieciom i wnukom.

Dorota Nowicka